Over Hierogliefen

Hierogliefen zijn de beeldtekens van het oude Egypte.

De volgende tabel converteert tussen het alfabet en hierogliefen. Hierogliefen zonder haakjes in de kolom 'Variant' worden slechts in één richting geconverteerd (van hieroglief naar alfabet). Hierogliefen tussen haakjes worden alleen ter referentie getoond en worden niet geconverteerd.

De bovenstaande conversietabel is gebaseerd op de uniliterale tekens (die één geluid vertegenwoordigen) uit de egyptologie, die voor het gemak zijn toegewezen aan de 26 letters van het moderne alfabet. Hoewel dit gedeeltelijk verschilt van de strikte academische transliteratieregels van de oud-Egyptische taal, wordt dit formaat wereldwijd veel gebruikt in souvenirwinkels op toeristische locaties, software voor naamconversie en educatief materiaal voor kinderen om moderne namen en woorden intuïtief om te zetten in hierogliefen.

De uniliterale tekens zijn gebaseerd op ongeveer 24 soorten tekens die 'één geluid' vertegenwoordigen in hierogliefen. Bijvoorbeeld, 'B', 'F', 'M', 'N', 'R', enz. spelen fonetisch een vergelijkbare rol als hun academische tegenhangers.

Klinkers (A, E, I, O, U, Y) worden in principe niet geschreven in de geschreven taal van het oude Egypte, vergelijkbaar met Hebreeuws of Arabisch. Daarom zijn er in werkelijkheid geen tekens speciaal voor klinkers in hierogliefen. In moderne conversietabellen worden echter halfmmeklinkers (geluiden zoals de glottisslag of 'Y') toegewezen als vervanging voor klinkers, zodat Engelse spellingen kunnen worden geconverteerd zoals ze zijn.

'L', 'O', 'V', enz. zijn niet opgenomen in de oorspronkelijke lijst met uniliterale tekens. Deze zijn gebaseerd op speciale regels die zijn ontwikkeld na de Ptolemeïsche periode (Griekse dynastie) om Griekse namen (leenwoorden) zoals Alexander de Grote en Cleopatra te transcriberen. Bijvoorbeeld, de '𓃭 (leeuw)' voor 'L' vertegenwoordigde oorspronkelijk twee geluiden 'RW', maar omdat het in de naam van Cleopatra voorkwam, is het in moderne conversietabellen vastgesteld als 'L'.

De regel van echte hierogliefen is om een 'determinatief' (semantisch symbool) achter de 'fonetische tekens' te plaatsen om de categorie van het woord (persoon, dier, actie, enz.) aan te geven. Hoewel ze niet zijn opgenomen in de conversieresultaten van DenCode, maakt het toevoegen van de volgende symbolen aan het einde de notatie dichter bij echte hierogliefen.

Het is ook goed om de geconverteerde naam in een cartouche te plaatsen. Een cartouche is een speciaal 'ovaal kader' dat werd gebruikt om de namen van oud-Egyptische koningen (farao's) en koninginnen te omsluiten. In het oude Egypte was een naam onderdeel van iemands ziel, en het verliezen van een naam betekende de eeuwige dood. Daarom werden namen omsloten door een knoop van een heilig touw genaamd 'Shen', met de wens dat de naam van de koning niet beschadigd zou worden en beschermd zou zijn tegen het kwaad. Het woord 'cartouche' werd zo genoemd door het expeditieteam van Napoleon omdat de vorm leek op een kruitpatroon (cartouche in het Frans).

Hieronder staat een voorbeeld van de vrouwelijke naam "Lisa" met het determinatief "𓁐" dat een vrouw aanduidt aan het einde, ingesloten in een cartouche. Bij verticaal schrijven wordt de knoop van de cartouche onderaan geplaatst.

Scholen en verschillen in conversietabellen

Bij het toewijzen van hiërogliefen aan het moderne alfabet hangt het gebruikte symbool af van de 'school' van het land, museum of onderzoeker. In onze conversietabel worden deze verschillen vermeld als 'Varianten'.

1. Verschillen tussen British Museum en Louvre

Het beroemdste verschil is de behandeling van de klinker 'O'.

Stijl British Museum:

Over het algemeen wordt 'O' gegroepeerd met 'W' als '𓅱 (Kwartelkuiken)'. Dit is een vorm die fonetische groepen tot een minimum beperkt, zodat beginners ze gemakkelijk kunnen onthouden.

Stijl Frankrijk (Louvre, enz.):

Voortbouwend op de traditie van de Franse egyptologie (Champollion's fonetische regels), is er een neiging om '𓍯 (Lasso)' toe te wijzen aan 'O', waarbij visueel onderscheid prioriteit krijgt. Dit voorkomt symboolduplicatie, zelfs als 'W' gemengd is, waardoor het er mooi uitziet.

2. Gespecialiseerde toewijzingen in officiële gidsen

In het officiële boek 'Write Your Own Egyptian Hieroglyphs' gepubliceerd door het British Museum, worden nog diepgaandere gespecialiseerde toewijzingen gedaan.

• O/U: '𓏲 (Spoel)', afgeleid van de cursieve (hiëratische) vorm van '𓅱', wordt toegewezen om duplicatie van vogel-symbolen te voorkomen.
• E: In plaats van '𓇋 (Riet)', wordt '𓂝 (Arm)', wat dicht bij een keelgeluid ligt, gebruikt.
• X/Y: Historische nauwkeurigheid wordt benadrukt, zoals het toewijzen van '𓈎𓊃 (Q+Z)', een sterker geluid, aan 'X', en '𓏭 (Twee strepen)', een afkorting van de schrijver, aan 'Y'.

3. Differentiatie door ontwerp en historische achtergrond

Symbolen worden ook anders gebruikt, afhankelijk van de zeldzaamheid van het geluid en de visuele balans.

• S: '𓋴 (Gevouwen doek)' en '𓊃 (Deurgrendel)' zijn beide standaard en worden in veel musea samen vermeld.
• G: Het is een relatief zeldzaam geluid in het Oud-Egyptisch, en omdat fluctuaties in notatie worden gezien afhankelijk van het tijdperk en de regio, wordt soms '𓅼 (Wilde vogel)' gebruikt naast '𓎼 (Kruikenstandaard)'.
• X: Omdat er geen onafhankelijk karakter is, wordt het in principe uitgedrukt door het combineren van 'K+S (𓎡𓋴)', maar als de ruimte beperkt is, is het ook gebruikelijk om een enkel karakter zoals '𓐍' of '𓄡' te vervangen.

Geschiedenis van Hierogliefen

Hierogliefen zijn een van de oudste schriftsystemen ter wereld, verschenen rond 3200 v.Chr. aan het einde van de pre-dynastieke periode. De oude Egyptenaren noemden deze tekens 'Medu Neter (Woorden van God)' en kerfden ze voornamelijk in tempelmuren, stèles en koninklijke graven. Dat de Grieken ze later 'Hieroglyphika (Heilig Snijwerk)' noemden, is de oorsprong van de huidige naam.

Hierogliefen zijn prachtige beeldtekens, maar het kost tijd om ze in steen te kerven. Daarom werden in de loop van de geschiedenis praktische varianten gecreëerd.

Toen Egypte onder Griekse en Romeinse heerschappij kwam, nam het traditionele geloof af met de verspreiding van het christendom, en waren er geen priesters meer die hierogliefen konden gebruiken. Met de inscriptie in de Tempel van Philae in 394 n.Chr. als laatste, werd de methode om hierogliefen te lezen vergeten, en gedurende ongeveer 1500 jaar daarna werden het 'mysterieuze symbolen' die niemand kon ontcijferen.

Ontcijfering van Hierogliefen

In 1798 leidde Napoleon Bonaparte uit Frankrijk een expeditie naar Egypte met 160 geleerden en kunstenaars samen met zijn leger. Het doel was niet alleen militaire bezetting, maar ook het onderzoeken van de onbekende oude beschaving. Het jaar daarop, in 1799, ontdekten Franse soldaten die een fort bouwden in de stad Rashid (Rosetta) in Egypte een zwarte basaltstèle met vreemde tekens erin gekerfd. Dit is de 'Steen van Rosetta', die later de beroemdste stèle ter wereld zou worden.

De Steen van Rosetta was in drie verschillende schriften met hetzelfde decreet beschreven: boven, midden en onder.

Van deze drie verschillende schriften was het enige dat 19e-eeuwse geleerden konden lezen het Griekse schrift onderaan. Het feit dat 'Grieks gelezen kon worden' werd een belangrijke aanwijzing om het mysterie van hierogliefen op te lossen, die al 1500 jaar niet waren ontcijferd.

Veel geleerden, waaronder Thomas Young uit Groot-Brittannië, probeerden het te ontcijferen, maar het was de Franse geleerde Jean-François Champollion die erin slaagde het volledig te ontcijferen.

Young, een natuurkundige en wiskundige, probeerde het te ontcijferen met een wiskundige benadering. Young bevestigde dat het aantal keren dat een cartouche verscheen in het bovenste gedeelte (hierogliefen) van de Steen van Rosetta overeenkwam met het aantal keren dat het woord 'Ptolemaeus (Πτολεμαῖος)' verscheen in het onderste gedeelte (Grieks). Hij stelde vervolgens vast dat de eerste paar hierogliefen in de cartouche van Ptolemaeus P-T-O-L waren, en hoewel er enkele fouten waren met andere geluiden (duplicatie of verwarring van geluiden), raadde hij heel dichtbij.

(De oude Egyptenaren transcribeerden Griekse spellingen niet exact in hierogliefen, maar lieten klinkers weg of combineerden meerdere geluiden in één symbool en kerfden ze in een vorm die dicht bij de klank van hun eigen taal lag, P-T-O-L-M-Y-S. Hier zijn de hierogliefen voor P-T-O-L belangrijk.)

Hij stelde de hypothese op dat 'Egyptenaren hierogliefen alleen als fonogrammen (tekens die geluiden vertegenwoordigen) gebruikten bij het schrijven van buitenlandse namen'. Young dacht echter dat 'de meeste hierogliefen nog steeds ideogrammen (tekens die betekenissen vertegenwoordigen) zijn en alleen geluiden vertegenwoordigen in uitzonderlijke gevallen zoals koningsnamen', dus gaf hij verdere ontcijfering op.

Op basis van Youngs ontcijferingsresultaten vergeleek de taalkundige Champollion de cartouche van 'Ptolemaeus (PTOLEMAIOS)' op de Steen van Rosetta met de cartouche van 'Cleopatra (KLEOPATRA)' op een andere obelisk (Philae-obelisk). Door dit te doen ontdekte hij dat de symbolen 'P', 'L', 'O', 'T' die in beide namen voorkwamen, op de overeenkomstige posities verschenen als dezelfde hierogliefensymbolen.

Het feit dat symbolen zoals 'P (𓊪)' en 'L (𓃭)' die beide namen gemeen hebben, op hun juiste posities verschenen. Hiermee bewees Champollion voor het eerst ter wereld dat hierogliefen niet alleen 'ideogrammen' zijn, maar ook 'fonogrammen', net als het moderne alfabet.

Champollion concentreerde zich verder op het Koptisch (een afstammeling van de oud-Egyptische taal die destijds door christenen in Egypte werd gebruikt) tussen de twaalf talen die hij beheerste. Hij merkte dat de geluiden bij het lezen van hierogliefen erg leken op het Koptisch, en van daaruit identificeerde hij de specifieke 'betekenissen' van elk symbool één voor één.

In september 1822 ontrafelde hij eindelijk het mechanisme van de ontcijfering, en er wordt gezegd dat hij riep 'Ik heb het gevonden! (Je tiens mon affaire!)' en in de armen van zijn broer in elkaar zakte.