O cyfrach rzymskich

Cyfry rzymskie zapisują liczby całkowite przez łączenie symboli I, V, X, L, C, D i M.

Standardowy zapis rzymski pozwala przedstawić liczby całkowite od 1 do 3999. Nie ma symbolu oznaczającego 0.

1234 = MCCXXXIV
3999 = MMMCMXCIX

Podstawowe symbole

Cyfry rzymskie używają następujących siedmiu symboli.

Zapis addytywny

Gdy symbole są zapisane od większych wartości do mniejszych, ich wartości są dodawane.

VIII = 5 + 1 + 1 + 1 = 8
LX = 50 + 10 = 60
MDC = 1000 + 500 + 100 = 1600

I, X, C i M mogą wystąpić najwyżej trzy razy z rzędu. V, L i D są używane tylko raz w tej samej pozycji.

Zapis subtraktywny

Gdy mniejszy symbol znajduje się bezpośrednio przed większym, mniejsza wartość jest odejmowana. Standardowy zapis rzymski używa następujących sześciu form subtraktywnych.

44 = XLIV
999 = CMXCIX
1999 = MCMXCIX

Formy takie jak IC dla 99, IL dla 49 albo VX dla 5 nie są standardowe i nie są obsługiwane.

Historia cyfr rzymskich

Uważa się, że cyfry rzymskie rozwinęły się w starożytnym Rzymie z prostych znaków i nacięć używanych do liczenia. Pionowa kreska, taka jak I, zaczęła oznaczać 1, osobne symbole oznaczały grupy 5 i 10, a system został ostatecznie uporządkowany jako kombinacje V, X, L, C, D i M.

Wczesne cyfry rzymskie nie były tak ściśle ujednolicone jak dziś. Na przykład 4 zapisywano czasem jako IIII obok IV, a 9 jako VIIII zamiast IX. Dzisiejsze powszechne formy subtraktywne, takie jak IV, IX, XL, XC, CD i CM, zostały ustandaryzowane później.

Cyfry rzymskie długo stosowano w handlu, inskrypcjach, kalendarzach, zegarach i numerach rozdziałów. Dziś pozostają dekoracyjnym i zwyczajowym zapisem lat oraz numeracji.